Những điều nên tránh khi vào chùa: lời nói, chụp ảnh, đồ ăn, khu riêng

Khi vào chùa nên tránh nói to, nói tục, cãi vã; tránh chụp ảnh ở nơi chùa không cho phép, nhất là trong chính điện; tránh ăn uống, mang đồ mặn vào khu thờ tự; và tránh tự ý đi vào khu ở của tăng ni. Phần lớn những điều này không phải "kiêng kỵ" huyền bí mà là phép lịch sự khi đến một nơi thờ tự, cũng là nhà của người tu. Biết trước thì đi đứng thoải mái, không sợ sai.

Lời nói: giữ âm lượng, giữ lời

Chùa thường có những khoảng rất yên: chính điện lúc vắng, hành lang nhà Tổ, góc vườn có người ngồi thiền. Một cuộc điện thoại nói to hay một nhóm bạn cười đùa có thể phá vỡ cả buổi tĩnh tâm của người khác.

• Nói nhỏ, nhất là trong chính điện và khi có khoá lễ đang diễn ra.
• Để điện thoại ở chế độ im lặng trước khi bước qua cổng. Cần nghe máy thì ra ngoài sân, ra cổng.
• Tránh nói tục, tránh bàn chuyện thị phi, chuyện làm ăn, chuyện người khác. Trong Bát chánh đạo có chánh ngữ, tức lời nói đúng đắn: không nói dối, không nói lời chia rẽ, không nói lời thô ác, không nói chuyện vô ích. Ở chùa là lúc dễ tập điều này nhất.
• Không bình phẩm tượng, cách bài trí, người tu, người đi lễ khác. Có thắc mắc thì hỏi nhẹ nhàng.

Chụp ảnh và quay phim

Đây là điều gây ngượng ngùng nhiều nhất hiện nay. Mỗi chùa có quy định khác nhau, nhưng có thể nắm mấy nguyên tắc:

1. Xem bảng nội quy trước. Nhiều chùa cấm chụp ảnh trong chính điện, nhà Tổ, nơi thờ xá lợi. Có chùa cho chụp nhưng không cho dùng đèn flash.
2. Không chụp khi có người đang lễ, đang tụng kinh, càng không chụp cận mặt người đang lạy mà không xin phép.
3. Không chụp tăng ni khi chưa xin phép, nhất là chụp cận hay quay video để đăng mạng.
4. Không tạo dáng phản cảm: ngồi lên bệ tượng, leo lên tượng, ôm tượng, quay lưng về tượng Phật trong điện để làm dáng, giả làm động tác của tượng cho vui.
5. Không phát trực tiếp khoá lễ, lễ cầu siêu của gia đình người khác.

Ở những chùa có tượng lớn ngoài trời như chùa Linh Ứng Bãi Bụt hay Linh Ứng Bà Nà, khách chụp ảnh khuôn viên là chuyện bình thường. Chỉ cần chụp từ khoảng cách vừa phải, không trèo lên bệ, không chắn lối người đang vái lễ.

Đồ ăn, thức uống và thuốc lá

• Không ăn uống trong chính điện, kể cả nhai kẹo cao su. Uống nước ở sân, ở khu nghỉ là được.
• Không mang đồ mặn, rượu bia vào khu thờ Phật. Chùa Bắc tông giữ trai giới, nhiều chùa còn kiêng hành, tỏi trong bếp.
• Không hút thuốc trong khuôn viên chùa. Nhiều chùa có bảng cấm, ngay cả khi không có bảng thì cũng nên tránh.
• Mang rác về hoặc bỏ đúng chỗ. Chùa trên núi như chùa Linh Ứng Non Nước, Linh Ứng Bà Nà, việc gom rác rất vất vả.

Khu vực riêng: chỗ nào khách không nên vào

Một ngôi chùa không chỉ có chính điện. Còn có tăng xá hoặc ni xá (nơi ở của tăng, ni), trai đường (nhà ăn), nhà bếp, phòng làm việc, thất (phòng riêng) của vị trụ trì, khu tu tập kín. Những nơi này thường có cửa đóng, có bảng "khu vực riêng" hoặc "miễn tiếp khách".

Ở tịnh xá hệ phái Khất sĩ và nhiều chùa Nam tông, ranh giới giữa nơi sinh hoạt của chư tăng, chư ni và khu khách cũng được giữ rõ. Ở chùa ni, khách nam nên đặc biệt giữ ý; ở chùa tăng, khách nữ cũng vậy.

Cử chỉ và đi đứng

• Không sờ tay lên tượng, không xoa đầu, xoa bụng tượng để "lấy may". Mồ hôi tay làm tượng nhanh bị mòn, bẩn, nhất là tượng cổ.
• Không đặt đồ lên bàn thờ: túi xách, mũ, chai nước, điện thoại.
• Không ngồi duỗi chân về phía tượng Phật hay về phía tăng ni, nhất là ở chùa Nam tông, nơi điều này được coi là rất thất lễ.
• Không bước ngang qua đầu người đang quỳ lạy; đi vòng phía sau.
• Không chạy nhảy, đùa nghịch trong khuôn viên. Đưa trẻ đi thì dặn trước và nắm tay bé.
• Không giẫm lên ngưỡng cửa gỗ cao ở chùa cổ, bước qua. Ngoài ý nghĩa tập tục, ngưỡng cửa cổ rất dễ hư hại.

Những việc "tưởng là lành" nhưng nên cân nhắc

Rải tiền khắp nơi

Cài tiền lẻ vào tay tượng, kẽ đá, thả xuống giếng, ném vào hồ, rải lên bàn thờ là cảnh thường thấy ở nhiều nơi. Nhiều chùa đã nhắc khách bỏ tiền vào hòm công đức, vừa giữ tượng và cảnh quan sạch đẹp, vừa để tiền được dùng đúng việc.

Viết tên, buộc vải, dán giấy "lưu dấu"

Khắc tên lên thân cây, viết lên tường đá, buộc dải vải hay dán giấy ghi điều ước lên tượng, lên lan can là thói quen làm hỏng di tích nhanh hơn ta tưởng. Ở các chùa cổ, nhiều mảng tường, bia đá đã phải trùng tu chỉ vì vết bút, vết dao của khách. Muốn ghi lại kỷ niệm, chụp một tấm ảnh từ xa là đủ.

Cho cá, cho chim ăn tràn lan

Ném bánh mì, đồ ăn thừa xuống hồ chùa làm nước nhanh bẩn, cá dễ chết. Chùa nào có quy định cho ăn thì theo quy định đó.

Cầu xin kiểu mặc cả

Hứa "nếu được việc con sẽ cúng thế này thế kia" là tâm lý phổ biến, nhưng không hợp với tinh thần nhân quả trong lời Phật dạy. Chùa là nơi để lòng lắng xuống và nhìn lại việc mình làm, không phải nơi giao dịch. Các dịch vụ như xin xăm, dâng sao giải hạn, tuỳ chùa có hay không; nhiều chùa đã khuyến khích bỏ hoặc giảm, và nếu có thì đó là phần tín ngưỡng dân gian, không phải cốt lõi của đạo Phật.

Góc nhìn hôm nay: tránh để không làm phiền, không phải vì sợ

Danh sách trên nghe có vẻ dài, nhưng gom lại chỉ là một ý: cư xử như khi đến nhà một người mình kính trọng. Ở nhà người khác, mình không nói to, không vào phòng riêng, không sờ đồ quý, không ăn uống bừa bãi. Ở chùa cũng vậy, thêm một chút trang nghiêm vì đây là nơi thờ tự.

Đừng để nỗi sợ "phạm điều cấm" khiến mình ngại đi chùa. Người trong chùa phần lớn rất cởi mở với người mới; lỡ làm sai, được nhắc thì chắp tay cảm ơn và sửa là xong.

Việc làm được ngay: lần tới bước qua cổng chùa, làm ba việc: tắt chuông điện thoại, bỏ mũ và kính râm khi đến bậc thềm chính điện, đọc bảng nội quy ở cổng trong một phút. Ba việc này đủ để tránh gần hết những lỗi hay gặp.