Làm công quả là góp công sức cho chùa một cách tự nguyện, không nhận thù lao: quét sân, phụ bếp, rửa chén, sắp xếp hoa, hướng dẫn khách, phụ việc trong các khoá lễ, khoá tu. Người trẻ muốn bắt đầu chỉ cần đến một ngôi chùa gần nhà, hỏi văn phòng hoặc ban công quả xem chùa đang cần gì, rồi nhận một việc nhỏ, làm đều đặn. Không cần là Phật tử quy y, không cần biết kinh kệ, không cần có tiền.
Công quả là gì
Chữ "công quả" trong cách nói nhà chùa chỉ việc góp công, góp sức cho Tam Bảo và cho cộng đồng quanh chùa. Có thể hiểu nôm na: dùng sức mình làm việc lành, và chính việc làm ấy là "quả" tốt cho mình.
Trong giáo lý, việc cho đi được gọi chung là bố thí, và kinh sách thường chia ba loại:
- Tài thí: cho tiền bạc, vật chất, kể cả công sức.
- Pháp thí: chia sẻ lời dạy, kiến thức có ích cho người khác.
- Vô uý thí: đem lại sự an tâm, bớt sợ hãi cho người khác, như an ủi người đang hoảng, giúp người yếu thấy mình được che chở.
Làm công quả có thể chạm vào cả ba: góp sức là tài thí, giúp các em học lớp giáo lý là pháp thí, ngồi trò chuyện với cụ già neo đơn ở chùa là vô uý thí. Hiểu như vậy để thấy người trẻ không có tiền vẫn có rất nhiều thứ để cho.
Những việc công quả thường gặp
| Loại việc | Ví dụ cụ thể | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Việc hằng ngày | Quét sân, lau chính điện, tưới cây, dọn nhà vệ sinh | Người có thời gian buổi sáng sớm, cuối tuần |
| Việc bếp | Nhặt rau, nấu cơm, rửa chén trong ngày lễ, khoá tu | Người thích nấu nướng, làm việc nhóm |
| Việc lễ | Sắp hoa, chuẩn bị bàn lễ, hướng dẫn khách, giữ trật tự, giữ xe | Người giao tiếp tốt, đi được ngày rằm, mùng Một, lễ lớn |
| Việc chuyên môn | Chụp ảnh, sửa điện nước, sửa máy tính, làm sổ sách, dạy thêm cho các em | Người có nghề, có kỹ năng riêng |
| Việc thiện nguyện của chùa | Nấu cơm cho bệnh viện, phát quà cho người nghèo, cứu trợ thiên tai | Người muốn làm từ thiện có tổ chức |
| Việc khoá tu | Làm "huynh trưởng", "anh chị hộ" trong khoá tu mùa hè, khoá tu một ngày | Người trẻ đã từng dự khoá tu |
Không phải chùa nào cũng có đủ các việc này. Chùa lớn thường có ban công quả, có danh sách việc, có người điều phối. Chùa nhỏ ở xóm thì ai đến giúp gì cũng quý, chỉ cần hỏi sư thầy hay sư cô.
Bắt đầu thế nào: năm bước cho người mới
- Chọn một chùa gần nhà. Gần thì đi được đều. Đi đều quan trọng hơn đi một lần thật dài.
- Đến vào giờ hành chính hoặc sau khoá lễ, hỏi văn phòng chùa, người trực, hoặc một Phật tử lâu năm: "Chùa mình có cần người làm công quả không ạ? Con có thể giúp vào cuối tuần."
- Nhận việc nhỏ trước. Quét sân, rửa chén, sắp ghế. Việc nhỏ giúp mình quen người, quen nếp chùa, biết ai phụ trách gì.
- Giữ lời. Đã hẹn sáng Chủ nhật thì đến đúng giờ; không đến được thì báo trước. Chùa trông vào người công quả hơn mình tưởng, nhất là ngày lễ.
- Quan sát và hỏi. Chùa có nếp riêng: dao thớt bếp chay để riêng, khăn lau bàn thờ không dùng lau chỗ khác, lối nào khách không được vào. Không biết thì hỏi trước khi làm.
Làm công quả trong khoá tu và ngày lễ lớn
Các dịp như Phật Đản (rằm tháng Tư âm lịch), Vu Lan (rằm tháng Bảy), Tết, hay khoá tu mùa hè cho người trẻ, chùa cần rất nhiều người. Đây là lúc dễ bắt đầu nhất vì việc nhiều, có người hướng dẫn, có nhóm bạn đồng trang lứa.
Nhiều chùa tổ chức khoá tu mùa hè cho thanh thiếu niên, khoá tu một ngày vào Chủ nhật. Người từng dự khoá tu có thể đăng ký làm "anh chị hộ", hỗ trợ các em nhỏ hơn. Thông tin đăng ký thường đăng trên trang chính thức của chùa hoặc dán ở bảng thông báo. Nên xem kỹ yêu cầu về độ tuổi, thời gian, giấy đồng ý của cha mẹ nếu chưa đủ tuổi.
Ngày lễ lớn, việc thường gặp là hướng dẫn khách, giữ trật tự, giữ xe, phát nước, phát lộc, phụ bếp. Đứng nắng nhiều giờ, nên mang nước, mũ, mặc đồ thoải mái theo hướng dẫn của ban tổ chức (nhiều nơi phát áo đồng phục).
Những điều nên giữ khi làm công quả
- Không mang đồ mặn, rượu bia, thuốc lá vào chùa, kể cả bữa trưa riêng. Ăn theo bữa chay của chùa.
- Giữ lời nói: làm việc chung dễ nảy sinh góp ý, so bì. Nói nhẹ, không than phiền sau lưng.
- Không tự ý vào khu riêng của tăng ni, không tự ý dùng đồ của chùa khi chưa được phép.
- Không đăng ảnh tăng ni, người trong chùa lên mạng khi chưa hỏi.
- Không làm vì để được khen. Có người ghi nhận thì cảm ơn, không ai biết cũng chẳng sao.
- Biết sức mình: không ôm quá nhiều việc rồi bỏ dở, không làm việc nặng khi sức khoẻ không cho phép.
Công quả và thiện nguyện: khác và giống
Nhiều chùa ở Việt Nam là đầu mối thiện nguyện ở địa phương: bếp cơm cho bệnh nhân nghèo, lớp học tình thương, quỹ học bổng, cứu trợ thiên tai. Tham gia những việc này qua chùa có lợi thế là có tổ chức, có người quen biết địa bàn.
Vài lời khuyên thực tế:
- Muốn quyên góp tiền cho một chương trình cụ thể, hỏi rõ văn phòng chùa và giữ biên nhận nếu chùa có cấp.
- Cảnh giác với tài khoản lạ trên mạng nhân danh chùa kêu gọi quyên góp. Kiểm tra trên trang chính thức hoặc gọi điện thẳng cho chùa.
- Thiện nguyện hiệu quả nhất khi đúng nhu cầu: hỏi người nhận cần gì trước khi mua đồ.
Người trẻ được gì khi làm công quả
Không cần hứa hẹn phước báu nào. Chỉ những gì nhìn thấy được đã đủ: một buổi sáng tránh xa màn hình; làm việc tay chân giữa không gian yên tĩnh; quen những người lớn tuổi hiền hậu và những người bạn cùng lứa sống lành; học cách nhận việc, giữ lời, làm việc nhóm. Nhiều người kể rằng chính những giờ rửa chén ở chùa giúp họ hiểu thế nào là chánh niệm: rửa chén thì biết mình đang rửa chén, không vừa làm vừa lo chuyện khác.
Với người đang buồn, đang bế tắc, công việc tay chân ở chùa có thể giúp lòng nhẹ đi phần nào. Nhưng nếu nỗi buồn kéo dài, mất ngủ nặng, có ý nghĩ tiêu cực, hãy tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý, song song với việc đến chùa.
Góc nhìn hôm nay: bắt đầu bằng một buổi sáng
Người trẻ thường nghĩ đến chùa phải "có duyên", phải hiểu đạo, phải có thời gian dài. Thật ra công quả là cửa vào dễ nhất: không cần thuộc kinh, không cần tiền, chỉ cần một đôi tay và một buổi sáng rảnh.
Việc làm được ngay: chọn một ngôi chùa trong vòng mười lăm phút đi xe từ nhà. Cuối tuần này, đến vào buổi sáng, chắp tay chào người trực và hỏi đúng một câu: "Chùa mình có việc gì con phụ được không ạ?" Làm việc được giao trong một giờ, chào rồi về. Nếu thấy hợp, hẹn lại tuần sau.
Câu hỏi thường gặp
Làm công quả ở chùa là làm gì?
Là góp công sức tự nguyện cho chùa, không nhận thù lao: quét dọn, phụ bếp, rửa chén, sắp hoa, hướng dẫn khách, giữ xe, phụ việc trong khoá lễ và khoá tu. Mỗi chùa có nhu cầu khác nhau.
Chưa quy y có làm công quả ở chùa được không?
Được. Không cần là Phật tử quy y, không cần biết kinh kệ. Chỉ cần tôn trọng nếp sinh hoạt của chùa và làm theo hướng dẫn của người phụ trách.
Đăng ký làm công quả ở chùa như thế nào?
Đến chùa, hỏi văn phòng, ban công quả hoặc người trực xem chùa đang cần gì. Với khoá tu và lễ lớn, chùa thường thông báo tuyển người hỗ trợ trên trang chính thức hoặc bảng thông báo.
Làm công quả có phải mang theo gì không?
Quần áo gọn gàng, kín đáo, dễ vận động; nước uống; mũ nếu làm ngoài trời. Không mang đồ mặn, rượu bia, thuốc lá vào chùa. Nhiều chùa có bữa chay cho người công quả.
Học sinh có tham gia khoá tu, làm công quả được không?
Nhiều chùa có khoá tu mùa hè dành riêng cho thanh thiếu niên. Học sinh chưa đủ tuổi thường cần cha mẹ đồng ý; hãy xem kỹ thông báo của chùa về độ tuổi và thủ tục.
