Chùa Linh Ứng Sơn Trà, người Đà Nẵng hay gọi là chùa Linh Ứng Bãi Bụt, là ngôi chùa mới dựng trên sườn bán đảo Sơn Trà, xây khoảng từ năm 2004 đến năm 2010, nổi tiếng nhờ pho tượng Quán Thế Âm Bồ Tát cao khoảng 67 m đứng nhìn ra biển. Chùa mở cho mọi người vào lễ Phật, ngắm vịnh Đà Nẵng và ngồi lặng một lúc giữa gió biển. Muốn đi lễ cho trọn, nên đi sớm, ăn mặc kín đáo, lễ ở chính điện trước rồi mới ra tượng Quán Thế Âm, và giữ yên lặng ở những chỗ người khác đang lạy.
Chùa nằm ở đâu và vì sao gọi là "Bãi Bụt"
Chùa tựa lưng vào núi Sơn Trà, mặt hướng ra biển, phía dưới là một bãi cát nhỏ mà dân địa phương quen gọi là Bãi Bụt. Từ trung tâm thành phố, đi theo đường ven biển về phía bán đảo, qua khu cảng cá và các bãi tắm rồi rẽ lên dốc, quãng đường chừng hơn mười cây số. Đứng ở sân chùa có thể nhìn bao quát một vòng cung bờ biển, thành phố và những dãy núi phía xa khi trời trong.
Tên "Bãi Bụt" gắn với một lời kể dân gian: ngày trước, ngư dân quanh vùng kể rằng từng thấy một pho tượng Phật trôi dạt vào bãi cát này, nên lập am nhỏ để thờ, và gọi luôn bãi biển là Bãi Bụt ("Bụt" là cách người Việt xưa gọi Phật). Đây là chuyện truyền miệng, không có văn bản ghi năm tháng cụ thể; nên hiểu nó như ký ức của một làng biển hơn là sử liệu. Cái đáng giữ lại từ câu chuyện ấy là tâm lý của người đi biển: sống giữa sóng gió thì cần một chỗ để gửi lòng.
Lịch sử xây dựng: một ngôi chùa trẻ
Khác với chùa Linh Ứng Non Nước có từ thời Nguyễn, chùa ở Bãi Bụt là công trình của đầu thế kỷ 21. Theo giới thiệu của chùa, việc xây dựng bắt đầu khoảng năm 2004 và hoàn thành, làm lễ khánh thành vào khoảng năm 2010. Tiền dựng chùa chủ yếu đến từ đóng góp của Phật tử trong và ngoài nước.
Vì là chùa mới, đừng tìm ở đây rêu phong hay bia đá cổ. Giá trị của nó nằm ở chỗ khác: một không gian rộng, sáng sủa, quy hoạch có trục rõ ràng, đặt ở vị trí cảnh quan đẹp hiếm có. Nhiều người lần đầu tới bất ngờ vì quy mô, nhưng ở lại lâu thì thấy cái được nhất vẫn là sự thoáng đãng: trời, biển, núi và tiếng chuông.
Ba ngôi chùa mang tên Linh Ứng ở Đà Nẵng — Bãi Bụt, Bà Nà và Non Nước — thường được gọi chung là "tam giác tâm linh" của thành phố. Đó là cách gọi phổ biến trong giới du lịch, không phải một tên gọi chính thức của giáo hội.
Những gì có trong khuôn viên
Khuôn viên chùa trải theo sườn núi, có thể chia làm mấy khu mà khách thường đi qua:
| Khu | Có gì | Nên làm gì ở đây |
|---|---|---|
| Cổng và lối lên | Cổng tam quan, bậc thềm, tượng Phật Di Lặc | Chỉnh lại quần áo, tắt chuông điện thoại, nói nhỏ lại |
| Chính điện | Tượng Phật thờ chính, bàn lễ, chuông mõ | Lễ Phật trước tiên, thắp hương nếu muốn, lạy hoặc vái |
| Sân và vườn tượng La Hán | Mười tám pho tượng La Hán bằng đá, cây cảnh | Đi chậm, ngắm từng nét, không trèo ngồi lên bệ tượng |
| Tượng Quán Thế Âm | Tượng đứng trên đài sen, quay ra biển | Chắp tay chiêm bái, niệm danh hiệu, đứng lặng vài phút |
| Các điểm nhìn | Lan can hướng ra vịnh | Nhìn biển, thở chậm, chụp ảnh ở khu được phép |
Cách bố trí cụ thể có thể thay đổi theo thời gian (chùa vẫn có hạng mục bổ sung), nên khi tới hãy xem sơ đồ hoặc hỏi người trong chùa thay vì tin hoàn toàn vào ảnh cũ trên mạng.
Tượng Quán Thế Âm: điểm nhấn của bán đảo
Pho tượng Quán Thế Âm Bồ Tát là thứ người ta nhìn thấy đầu tiên, kể cả từ ngoài biển hay từ nhiều góc trong thành phố. Theo giới thiệu của chùa, tượng cao khoảng 67 m, đặt trên một đài sen lớn, màu trắng, dáng đứng, mặt hướng ra biển. Con số này nên hiểu là chiều cao tổng thể theo cách chùa công bố; các trang khác nhau đôi khi ghi khác nhau tuỳ có tính bệ hay không.
Vì sao tượng quay ra biển? Trong lòng người dân vùng biển, Quán Thế Âm là vị Bồ Tát "nghe tiếng kêu của cuộc đời" và cứu khổ, nên đặt tượng hướng ra khơi là một cách gửi lời cầu bình an cho người đi biển. Có những lời kể rằng từ khi có tượng, vùng biển này yên hơn — đó là niềm tin dân gian, không nên trình bày như sự thật đã kiểm chứng. Bài riêng về pho tượng này trong danh mục sẽ nói kỹ hơn về ý nghĩa và cách chiêm bái.
Cách đi lễ chùa Linh Ứng Sơn Trà cho đúng và nhẹ nhàng
Thứ tự đi lễ
- Vào cổng, dừng lại một nhịp. Chắp tay hoặc cúi đầu nhẹ. Việc này không bắt buộc, nhưng giúp mình chuyển từ tâm trạng đi chơi sang tâm trạng đến chùa.
- Lên chính điện trước. Theo nếp chùa Việt, lễ Phật ở chính điện là việc đầu tiên, rồi mới đến các nơi khác. Nếu có người đang tụng kinh, đứng nép một bên, đợi họ xong hoặc lễ ở hàng sau.
- Thắp hương nếu muốn, nhưng ít thôi. Một nén là đủ thành ý. Cắm vào lư hương chung ngoài sân nếu chùa quy định như vậy; nhiều chùa không cho thắp hương trong chính điện để giữ không khí sạch.
- Ra tượng Quán Thế Âm. Đứng hoặc quỳ ở khu dành cho lễ, chắp tay, có thể niệm thầm "Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát" ba lần.
- Đi thăm vườn tượng, điểm nhìn, rồi về. Trước khi ra cổng, có thể quay lại chắp tay một lần nữa.
Vái và lạy
Không ai bắt buộc khách phải lạy. Chắp tay trước ngực, cúi đầu là đủ cung kính. Ai muốn lạy thì lạy chậm, mỗi lạy trọn vẹn: đứng thẳng, chắp tay, quỳ xuống, đặt hai khuỷu tay, hai đầu gối và trán chạm đất, rồi đứng lên. Ba lạy là phổ biến, tượng trưng cho kính lễ Phật, Pháp, Tăng. Lạy nhanh cho đủ số không quý bằng một lạy chậm mà biết rõ từng cử động của mình. Người đau lưng, đau gối thì chỉ cần vái, không cần cố quỳ.
Lễ vật
Nếu mang lễ, chỉ cần hoa tươi, trái cây, hoặc không mang gì cũng được. Không mang đồ mặn, rượu. Không cần đốt vàng mã: nhiều chùa đã khuyến khích bỏ hoặc hạn chế, và lời Phật dạy đặt trọng tâm ở việc mình sống ra sao chứ không ở số lượng đồ cúng. Khoản công đức là tuỳ tâm, bỏ vào hòm công đức có ghi rõ của chùa; không đưa tiền cho người lạ tự xưng thu hộ.
Trang phục, giờ giấc và những lưu ý thực tế
- Trang phục: áo có tay, quần hoặc váy qua gối. Đây là chùa trên núi lộng gió, nên mang thêm áo khoác mỏng. Nhiều khách du lịch mặc đồ đi biển lên thẳng chùa; nếu biết trước, hãy mang theo một chiếc khăn choàng hoặc áo khoác để che vai.
- Giờ đi: sáng sớm là lúc dễ chịu nhất, trời mát, ánh sáng đẹp và ít đoàn khách. Buổi trưa nắng gắt, sân rộng ít bóng râm. Giờ mở cửa cụ thể nên xem thông báo của chùa, vì có thể thay đổi theo mùa và dịp lễ.
- Đường lên: dốc, nhiều khúc cua. Đi xe máy thì kiểm tra phanh, đi chậm, không vượt ở khúc cua khuất. Ngày mưa đường trơn, nên cân nhắc đi ô tô hoặc dời lịch.
- Chụp ảnh: được chụp ở sân và cảnh quan; hạn chế chụp trong chính điện, đặc biệt khi có người đang lễ. Không tạo dáng quay lưng ngồi lên bệ tượng.
- Khỉ và động vật hoang dã: bán đảo Sơn Trà có khỉ và nhiều loài hoang dã. Không cho chúng ăn, giữ chặt túi đồ.
Góc nhìn hôm nay: đến chùa để lòng lắng lại
Chùa Linh Ứng Bãi Bụt thường đông, nhất là mùa du lịch và những ngày rằm, mùng Một. Đông thì dễ thành vội: vào, chụp, ra. Một cách nhỏ để chuyến đi khác đi là dành riêng mười phút không cầm điện thoại. Chọn một góc lan can nhìn ra biển, đứng hoặc ngồi xuống bậc thềm, thở chậm và đếm mười hơi thở. Hít vào biết mình đang hít vào, thở ra biết mình đang thở ra. Chỉ vậy thôi, nhưng nhiều người nói đó mới là lúc họ thật sự "đến chùa".
Ai muốn hiểu thêm về Quán Thế Âm có thể đọc kinh Phổ Môn (phẩm thứ hai mươi lăm của kinh Pháp Hoa), bộ kinh mà người Việt tụng nhiều nhất khi nói đến vị Bồ Tát này. Ai quan tâm đến thiên nhiên thì nên dành thêm thời gian cho bán đảo Sơn Trà: rừng ở đây là nơi sinh sống của voọc chà vá chân nâu, một loài linh trưởng quý hiếm. Đi chùa xong rồi lặng lẽ ngắm rừng, đó cũng là một cách thực hành lòng từ.
Câu hỏi thường gặp
Chùa Linh Ứng Sơn Trà xây năm nào?
Theo giới thiệu của chùa, việc xây dựng bắt đầu khoảng năm 2004 và hoàn thành vào khoảng năm 2010. Đây là chùa mới, khác với chùa Linh Ứng Non Nước ở Ngũ Hành Sơn vốn có từ thời Nguyễn.
Tượng Quan Âm chùa Linh Ứng Bãi Bụt cao bao nhiêu mét?
Theo giới thiệu của chùa, tượng cao khoảng 67 m, đặt trên đài sen, quay mặt ra biển. Một số nguồn ghi con số khác nhau tuỳ cách tính bệ, nên con số 67 m là cách chùa công bố.
Đi chùa Linh Ứng Sơn Trà mặc gì?
Nên mặc áo có tay, quần hoặc váy dài qua gối, tránh đồ bơi, áo hai dây. Chùa trên núi lộng gió nên mang thêm áo khoác mỏng hoặc khăn choàng.
Chùa Linh Ứng Bãi Bụt cách trung tâm Đà Nẵng bao xa?
Khoảng hơn mười cây số, đi theo đường ven biển về phía bán đảo Sơn Trà rồi lên dốc. Đường có nhiều khúc cua, nên đi chậm, nhất là khi trời mưa.
Đến chùa Linh Ứng có cần mang lễ không?
Không bắt buộc. Nếu muốn, chỉ cần hoa tươi hoặc trái cây; không mang đồ mặn, rượu, không cần vàng mã. Công đức là tuỳ tâm và nên bỏ vào hòm công đức chính thức của chùa.
Vì sao gọi là chùa Linh Ứng Bãi Bụt?
Chùa nằm trên bãi biển dân địa phương gọi là Bãi Bụt. Theo lời kể dân gian, ngư dân từng thấy tượng Phật dạt vào bãi này nên gọi như vậy; đây là chuyện truyền miệng, không có sử liệu ghi năm cụ thể.
